Schatkamer van Fryslân

Nedergerechten

Van de volgende gemeenten zijn scans van (delen van) de Nedergerechten beschikbaar:

13-02 Achtkarspelen
13-05 Baarderadeel
13-08 Bolsward
13-10 Dokkum
13-13 Franeker
13-14 Franekeradeel
13-16 Harlingen
13-18 Hemelumer Oldeferd
13-19 Hennaarderadeel
13-20 Hindeloopen
13-21 Idaarderadeel
13-22 IJlst
13-24 Leeuwarderadeel
13-25 Lemsterland
   13-28 Ooststellingwerf
13-29 Opsterland
13-30 Rauwerderhem
13-31 Schiermonnikoog
13-33 Sloten
13-35 Sneek
13-37 Terschelling
13-38 Tietjerksteradeel
13-39 Utingeradeel
13-40 Vlieland
13-43 Wonseradeel
13-44 Workum
13-45 Wymbritseradeel

N.B.: nog niet van alle gemeenten zijn foto's beschikbaar!
N.B.2: Van het Nedergerecht van Ameland zijn foto's beschikbaar op Amelander Historie.
N.B.3: De scans van de Nedergerechten zijn vanaf 15-12-2016 alleen nog toegankelijk op Alle Friezen via de bovenstaande links. Alle Friezen wordt geopend in een nieuw venster.


Wat zijn de Nedergerechten?

De Nedergerechten waren lokale rechtbanken in de grietenijen en steden van Friesland. Zij hielden zich bezig met criminele, civiele en vrijwillige rechtspraak. Voor wat betreft criminele zaken mocht het nedergerecht alleen lichte overtredingen behandelen.

De archieven van de nedergerechten zijn in grove lijnen als volgt in te delen:

  1. Recesboeken, deze bevatten de verslagen van de zittingen.
  2. Informatieboeken, deze bevatten informatie over criminele zaken die zijn opgestuurd naar het Hof van Friesland als rechtdoende instantie.
  3. Sententieboeken, deze bevatten de uitspraken als die niet zijn vastgelegd in de recesboeken.
  4. Autorisatieboeken, deze bevatten de benoeming van voogden, curatoren genaamd.
  5. Inventarisatieboeken, deze bevatten boedelbeschrijvingen bij overlijden.
  6. Weesrekeningboeken, hierin werden de boedelscheidingen en afrekeningen van de curatoren opgenomen.
  7. Weesboeken, bij kleinere nedergerechten een combinatie van inventarisatie- en weesrekeningboeken.
  8. Hypotheekboeken, hierin werden alle schuldbekentenissen opgenomen.
  9. Proclamatieboeken, hierin werden de bekendmakingen van de verkopingen van onroerend goed opgenomen. Incidenteel komen hierin ook proclamaties van huwelijken voor.

In 2009 is de stichting FAF begonnen met het digitaliseren van de bij Tresoar aanwezige archieven van de nedergerechten. Alle archiefstukken zijn weliswaar op microfiche op de studiezaal Tresoar te raadplegen maar een aantal van deze fiches is van slechte kwaliteit. In eerste instantie was de inspanning er op gericht om alleen te digitaliseren ter "vervanging" van deze fiches. In de loop der tijd is dit project echter in de breedte gegroeid waardoor het nu de ambitie is om het complete nedergerechtsarchief te digitaliseren.

Op het moment van publiceren, februari 2016, was circa 10% van de nedergerechtsarchieven gedigitaliseerd.

datum
aantal
11-02-2016 : 304.412 opnamen
04-03-2016 : 337.543 opnamen
Concordans vernummering Nedergerechtsarchieven