Schatkamer van Fryslân
Terug naar agenda overzicht

Deze functie is alleen beschikbaar als je bent ingelogd. Nog geen account van Mijn Tresoar? Registreer je hier

Vijf tentoonstellingen, één kunstenaar

02-07-2017 - 09-09-2017

​De openbare ruimte in Nederland staat vol met naoorlogse kunstwerken. Soms staan die er al decennia vrijwel onopgemerkt, soms vormen ze een gekoesterd oriëntatiepunt, of juist een terugkerende bron van irritatie. Het project 'Kunst met een Opdracht' gaat na wat die kunstwerken ons tegenwoordig nog te zeggen hebben. Met welke opdracht ging de kunstenaar destijds aan het werk? Wat was het verhaal van het kunstwerk, en herkennen we dat verhaal nog steeds? Of heeft zo'n beeld een heel nieuwe betekenis voor het publiek gekregen?

​Deze en andere vragen keren terug in een boek, een documentaire, lezingen, een kunstroute en een reeks tentoonstellingen. Daarbij is het oeuvre van Jaap van der Meij (1923-1999) het uitgangspunt. Hij maakte in de jaren zestig en zeventig met name in Noord-Nederland monumentale betonnen beelden, volgens een uniek productieproces dat hij zelf had uitgevonden. Hij werkte meestal in opdracht, maar wist toch een volstrekt eigen stijl vast te houden, met Cobra-achtige oersymbolen en een brute zeggingskracht. 'Overlevingskunst' noemde hij het zelf.

Vijf Friese musea halen van 2 juli tot en met 9 september de naoorlogse buitenkunst binnen de muren. In een reeks tentoonstellingen gaan ze na hoe wij tegenwoordig omgaan met dit rijke maar bedreigde erfgoed.

DE LEERLING

In Museum Sorgdrager op Ameland draait het om de jeugdjaren van de monumentale kunstenaar Jaap van der Meij (1923-1999). De Amsterdamse student aan de Rijksacademie van Beeldende Kunsten bracht zijn vakanties door op het eiland Ameland, waar zijn ouders ook vandaan kwamen. En dan nam hij steevast zijn tekenmateriaal mee. Hij maakte indringende portretten van eilanders, maar onderging ook de vormende invloed van het Wad. Een invloed die duidelijk te zien is in de betonnen sculpturen waarmee hij bekend zou worden. Zowel de vroege tekeningen als het latere monumentale werk van Jaap van der Meij komen aan bod. Herkent u een van de oude Amelanders die hij portretteerde?

DE VERGETEN KUNSTENAARS

In Tresoar in Leeuwarden gaat het om de vergeten kunstenaars uit de Wederopbouw. In de tijd dat overal nieuwe scholen en overheidsgebouwen verschenen, zorgden zij met een ambachtelijke aanpak voor een passend mozaïek, een wandsculptuur of een glaskunstwerk. Kunst met een publieke functie, dienend en soms ronduit opvoedend bedoeld. Met het slopen van veel gebouwen uit deze periode sneuvelt tegenwoordig ook de kunst van deze toegewijde kunstenaars-in-opdracht. Vaak meer uit onwetendheid dan uit onwil, want wie herkent de werken nog? Tresoar geeft deze generatie – verguisd door de 'autonome' kunstenaars die later kwamen – weer een gezicht. Met Jaap van der Meij (1923-1999) als voorbeeld én als boodschapper van de nieuwe tijd.

HET ATELIER

In Museum Opsterlân in Gorredijk staat de kunstenaar Jaap van der Meij (1923-1999) als leraar en zelfverklaard profeet centraal. Van der Meij gebruikte de vervallen Adelskerk in Oud Beets vanaf 1963 als atelier. De kerk was echter veel meer dan alleen een werkplek voor de Amsterdammer die in Beetsterzwaag was neergestreken. Het atelier was ook de plek waar hij zijn ideeën over onbevangen, pure kunst over wilde brengen op een breed publiek. De kerk werd een regelrechte sensatie, maar van de idealen van de kunstenaar kwam toch maar weinig terecht. Wel ontdekte Van der Meij in Oud Beets een unieke manier om grote betonnen sculpturen te maken. De leraar had zijn eigen creatieve vorm ontdekt.

DE LAATSTE INDIAAN

Museum Heerenveen toont de spectaculaire groei van de plaats in de jaren zeventig. Het dorp kreeg stadse allure met de nieuwbouwwijk De Greiden. Ondertussen groeide ook het onbehagen over al die welvaart. De kunstenaar Jaap van der Meij (1923-1999) deelde dat gevoel. Toen hij in 1973 de opdracht kreeg om bij de Muntflats een betonnen beeldengroep te plaatsen, koos hij voor drie indianenfiguren. Als symbool van tijdloze wijsheid en verbondenheid met het spirituele en de natuur. De beelden hielden zich slecht staande in dit moderne stuk Heerenveen. In 2007 werd de laatste Indiaan preventief verwijderd, de andere twee waren al gesneuveld. Maar in deze expositie staat de laatste Indiaan weer overeind, omringd door andere beelden die Van der Meij maakte.

OVERLEVINGSKUNST

Overlevingskunst. Zo noemde de kunstenaar Jaap van der Meij (1923-1999) zijn monumentale betonnen sculpturen. In Museum Drachten zijn kleinere beelden en schaalmodellen van zijn hand te zien. Maar de expositie gaat ook over de kunst die verdween. Zo maakte Van der Meij in 1960 een wandschildering in het trappenhuis van De Lawei, die later onder de witkwast verdween. En ook de collectie kleinere beelden die in de patio van De Lawei stond, moest voor een renovatie van het theater wijken. Ze werden gelukkig wel voor vernietiging behoed en vonden hun weg naar particulieren, die ze koesterden. Zo zijn ook deze sculpturen dankzij de inzet van het publiek overlevingskunst gebleken. En hier weer te zien.

Voor meer info en openingstijden zie websites musea:

Museum Sorgdrager http://www.amelandermusea.eu
Fries Historisch en Letterkundig centrum Tresoar www.tresoar.nl
Museum Opsterlân https://www.museumopsterlan.nl
Museum Heerenveen http://www.heerenveenmuseum.nl
Museum DR8888 https://www.museumdrachten.nl

Op zaterdag 1 juli a.s. vindt de officiële opening van de tentoonstellingen plaatst bij Tresoar. Daarnaast worden het boek én de film, die in het kader van het project ontwikkeld zijn, gepresenteerd.
We zouden uw komst zeer op prijs stellen. Lees hier meer informatie over de officiële opening >>>

Kunst met een opdracht http://www.tresoar.nl/Pages/Kunst-met-een-opdracht.aspx
Boek: Kunst met een opdracht Jaap van der Meij. Monumentaal kunstenaar uit de Wederopbouw

Facebook https://www.facebook.com/kunstmeteenopdracht
Twitter @kunstopdracht

KmO_advertentie_kunstkrant.jpg