Schatkamer van Fryslân
Terug naar agenda overzicht

Deze functie is alleen beschikbaar als je bent ingelogd. Nog geen account van Mijn Tresoar? Registreer je hier

Lezing Yme Kuiper: Aan het Volk van Friesland. Hoe revolutionair waren de Friese patriotten in de jaren 1780?

06-03-2018 20:00-21:30

In deze lezing, georganiseerd door de werkgroep Studium Generale Fryslân, zal de Patriottenbeweging in Friesland in een brede politieke, culturele en economische context worden geplaatst. Niet alleen hoofdrolspelers – zoals Coert Lambertus van Beyma en Johannes Casparus Bergsma en hun tegenspeler stadhouder Willem V – komen aan bod, maar ook de brede aanhang van de beweging. Was er daadwerkelijk sprake van een revolutionaire situatie in Friesland en in andere gewesten van de Republiek? Als een nog breder kader fungeert de Democratische Verlichting, zoals verwoord door Jonathan Israel in zijn gelijknamige boek. Verder zal worden stilgestaan bij thema’s als het vertoog van de Friese Vrijheid en de opkomst van de Mensenrechten. 

Yme Kuiper is antropoloog en historicus. Sinds september 2017 is hij emeritus hoogleraar van de RU Groningen. In zijn dissertatie Adel in Friesland 1780-1880 en in enige daarna verschenen artikelen besteedde hij ruime aandacht aan de spannende politieke en culturele ontwikkelingen die Friesland doormaakte in de jaren 1780 en daarna.

Studium Generale: Revolutie in Fryslân?
Kijken we naar het wereldgebeuren dan wonen we hier in een oord van welvaart, vrede en rust. Grote omwentelingen lijken niet goed te passen in het Nederlandse klimaat. Toch heeft ons land wel degelijk grote omwentelingen gekend.

De staatsgreep van de Patriotten in 1787 was een heuse revolutie, met een tegenregering in Franeker. Deze mislukte, maar twee jaar later slaagde een vergelijkbare revolutie in Frankrijk wel, en in 1795 werd het Franse programma van de revolutie hier alsnog geïntroduceerd. Er volgde en roerige periode waarin vele bestuursvormen elkaar in snel tempo opvolgden.
Een revolutionaire beweging van 1848 die in heel Europa tot belangrijke hervormingen zou leiden liet in onze provincie nauwelijks sporen na. Maar toch werd het Nederlandse staatsbestel in de jaren die volgden ingrijpend hervormd.
In 1918 spoelde opnieuw een golf van revolutie over Europa. De keizers van Duitsland en Oostenrijk en de Tsaar van Rusland verloren hun troon. Waarom zou deze revolutie aan Nederland voorbijgaan, zo vroeg Pieter Jelles Troelstra zich luidop af, en velen met hem. Hij was de leider van de Sociaal Democratische Arbeiders Partij, maar in zijn partij was men niet klaar voor een revolutie en die ging aan Nederland voorbij. Troelstra heeft de gevolgen van zijn ondoordachte uitspraak nog lang moeten dragen.
In de jaren zestig veranderde het culturele klimaat in Nederland drastisch. Voortaan domineerden de jongeren met popmuziek, lang haar en andere normen op het gebied van seksualiteit. Het leek een culturele revolutie, maar of dat ook zo was is maar de vraag.
De werkgroep Studium Generale wil een drietal lezingen aan deze omwentelingen wijden. Drie deskundige inleiders zullen elk één van deze omwentelingen belichten.

Op 13 maart spreekt Piet Hagen over de revolutie van Pieter Jelles Troelstra, en op 20 maart is het woord aan Huub Mous over de culturele revolutie in de jaren zestig in Friesland.
 
Data    Dinsdagavond 6, 13 en 20 maart 2018
Plaats  Tresoar Gysbert Japicxzaal
           Boterhoek 1, Leeuwarden
Tijd:     20.00 uur, zaal open vanaf 19.30
Prijs     € 17,50 voor alle drie lezingen
           € 7.50 voor één lezing
           (inclusief koffie in de pauze)
 
Reserveren van kaarten is gewenst.
Dit kan per email bij Tresoar info@tresoar.nl
Tel. 058-7890740