Schatkamer van Fryslân
Terug naar agenda overzicht

Deze functie is alleen beschikbaar als je bent ingelogd. Nog geen account van Mijn Tresoar? Registreer je hier

Slotsymposium 'Tien jaar Sonttolregisters Online'

31-01-2020 10:30-17:00

​Op dit moment legt een groep vrijwilligers de laatste hand aan de invoer van de gegevens uit de Sonttolregisters in de computer. Het resultaat van dat werk kan door iedereen worden geraadpleegd op de website www.soundtoll.nl die binnenkort alle gegevens zal bevatten van de 1,8 miljoen doorvaarten die in de Sonttolregisters staan geregistreerd.

​Het leeuwendeel van de gegevens is tussen 2009 en 2013 ingevoerd door medewerkers van Breed, de sociale werkplaats van Nijmegen en omgeving. Vanaf 2014 is het resterende deel ingevoerd door een groep van 50 vrijwilligers. Hiermee komt er een einde aan een monsterklus die ruim tien jaar heeft geduurd. Het eindresultaat is de website www.soundtoll.nl. Dit online instrument tilt de bruikbaarheid van de Sonttolregisters als historische bron naar een tot voor kort ondenkbaar niveau en stelt onderzoekers in staat de geschiedenis van de koopvaardij van Nederland en andere Europese landen in veel meer detail te bestuderen dan tot nu toe mogelijk was.

Het project Sonttolregisters Online is een initiatief van Tresoar en de Rijksuniversiteit Groningen. Dit symposium markeert de afronding van het project en tegelijkertijd de overdracht van de gegevens Huygens ING. Met dit instituut is overeengekomen dat het de database en bijbehorende informatie de komende jaren ín de lucht' zal houden zodat de toegang voor iedereen gewaarborgd blijft.

De Sonttolregisters vormen de administratie van de tol die de Koning van Denemarken van 1497 tot 1857 hief over de schepen die door de Sont voeren, de zeeweg tussen Zweden en Denemarken, die Noord- en Oostzee met elkaar verbindt. De Sonttol was gevestigd in Helsingør op de plaats waar de Sont het smalst is. Alle schepen die van en naar de Oostzee voeren, moesten hier voor anker gaan. Vervolgens gingen de schippers aan wal om de tol te betalen.

De Sonttolregisters zijn bij historici een beroemde en veel gebruikte bron voor de bestudering van de geschiedenis van economie en handel in Europa. Mede door de lengte van de reeks vormen ze een waardevolle bron voor de economische geschiedenis van heel Europa. Alle goederenstromen over zee tussen het Oostzeegebied en de rest van Europa kunnen met deze registers in kaart worden gebracht. 

Voor Nederland en Friesland zijn de Sonttolregisters bijzonder waardevol omdat tussen 1580 en 1780 schippers uit de kustprovincies van de Republiek een groot aandeel in de koopvaardij op de Oostzee hadden. Niet voor niets werden de Nederlanders de vrachtvaarders van Europa genoemd. Amsterdam was het centrum van deze koopvaardij. Hier vonden de handel, de bevrachting en de financiering plaats. De schepen en de bemanningen kwamen aanvankelijk vooral uit het gewest Holland, later ook van van de Waddeneilanden en uit de Friese zuidwesthoek. Voor Friesland is deze koopvaardij een vrijwel vergeten bedrijfstak, die dankzij Sonttolregisters Online een duidelijker gezicht krijgt.

Programma

10.00 - Inloop met koffie en gebak
10.30 - Opening door dagvoorzitter Lex Heerma van Voss, directeur van Huygens/ING
10.40 - Inleiding van Siem van der Woude, It is mei sizzen net te dwaan, twaalf jaar werken aan de Sonttolregisters. Siem van der Woude is werkzaam als publiekshistoricus bij Tresoar.
11.15 - Inleiding van Ida Nijenhuis, Vrijwilligers als 'serial killers': Het ontsluiten van grootschalige bronnenreeksen in de 21ste eeuw. Ida Nijenhuis is senior onderzoeker bij het Huygens Instituut voor Nederlandse Geschiedenis en was van 2009 tot 2017 bijzonder hoogleraar Bronontsluiting en bronnenkritiek ten behoeve van historisch onderzoek aan de Radboud Universiteit Nijmegen.
12.00 - Inleiding Hanno Brand, De Friese vrachtvaart op een nieuwe leest geschoeid. De Sonttolregisters als kompas voor toekomstig onderzoek. Hanno Brand is bijzonder hoogleraar aan de Rijksuniversiteit Groningen. Zijn onderzoeksveld is: Fryslân in de handelsnetwerken van pre-industrieel Europa (1000-1800)
12.45 - Lunch
14.00 - Inleiding van Jan Willem Veluwenkamp, Sonttolregisters Online in de praktijk. Waarnemingen, analyses en resultaten. Jan Willem Veluwenkamp is gepensioneerd universitair hoofddocent aan de Rijksuniversiteit Groningen. Zijn specialisme is de sociaal-economische geschiedenis van de vroegmoderne tijd (1500-1800)
14.45 - Inleiding van Arne Solli, Universiteit van Bergen, Noorwegen. Sonttolregisters Online: Macrohistory joines Microhistory! Arne Solli is Associate Professor aan de Universiteit van Bergen (Noorwegen). Zijn specialisme is de economische geschiedenis van Noorwegen in de periode 1500-1800
15.30 - Theepauze
16.00 - Inleiding van Jelle van Lottum, Een nieuw digitaal huis voor de Sonttolregisters Online: uitdagingen en mogelijkheden. Dr. Jelle van Lottum, Senior Onderzoeker en Adjunct Afdelingshoofd Geschiedenis Huygens ING.
16.45 - Afsluiting met de symbolische overdracht van Sonttolregisters Online aan Huygens ING door de directeur van Tresoar en de decaan van de Faculteit der Letteren van de Rijksuniversiteit Groningen
17.00 - Borrel

Datum:
31 januari 2020

Plaats
Rijksuniversiteit Groningen/Campus Fryslân
Wirdumerdijk 34, 8911 CE Leeuwarden

Inlichtingen:
Tresoar, info@tresoar.nl

Aanmelden:
Tresoar, info@tresoar.nl

De deelname is gratis.