Introductie

Nederlands-Indië (1945-1949)
Op 15 augustus 1945 capituleerde Japan. Hiermee kwam ook in Azië een einde aan de Tweede Wereldoorlog. In de periode na 1945 werd door de Indische bevolking gestreden voor een onafhankelijk Indonesië. Zij wilden niet dat het Nederlandse bestuur terugkeerde. Maar de Nederlandse regering hield voet bij stuk en wilde Indië niet opgeven. Dit leidde tot gewelddadigheden. Er werden veel Nederlandse soldaten naar het strijdtoneel gebracht om de opstanden te onderdrukken. In de vier en een half jaar na de Tweede Wereldoorlog werd hevig gevochten met een onafhankelijk Indonesië als resultaat. Het Nederlandse leger bestond uit diverse onderdelen. Eén van die legeronderdelen werd gevormd door het Bataljon Friesland.

Afscheidsparade op het Zaailand in Leeuwarden van het Bataljon Friesland voor hun vertrek naar Indonesië. 26 oktober 1945.

Bataljon Friesland
Prins Bernhard sprak na de bevrijding van Friesland, in april 1945, in hotel De Klanderij in Leeuwarden. Hij vroeg hoeveel Friezen bereid waren om de vooroorlogse situatie in Nederlands-Indië te herstellen. Met ingang van 16 september 1945 werd het eerste bataljon van het negende Regiment Infanterie (1-9 R.I.) gevormd door Binnenlandse Strijdkrachten uit de provincie Friesland. Majoor E. Wiersma kreeg de taak de soldaten op te leiden. Na een intensieve training vertrok het bataljon in november met de "Johan van Oldebarneveld" naar Indië. Dankzij enige lessen in het Maleis konden de soldaten zich redelijk uitdrukken op Malakka waar nog een 'tropentraining' gehouden werd. De teamgeest en het enthousiasme om in Indië aan te komen werden sterker naarmate het bataljon langer bijeen was.

Nederlandse "troepenschepen" varend door het Suez-kanaal. 1945.

De taak begint
De voornaamste taak van het Nederlandse leger en dus ook van het Bataljon Friesland was het herstellen van 'orde en rust'. Het lukte vrij aardig alle vormen van tegenwerking en opstand te bestrijden. Eind maart 1947 waren alle legeronderdelen van de "V-Brigade" gelegerd in het stadsgebied van Bandoeng. Het was echter een ander Bandoeng dan een jaar geleden, want er waren, zoals in dagboeken te lezen staat, veel meer uitgaansmogelijkheden dan voorheen. Hiervan werd gretig gebruik gemaakt, omdat er een periode van veel rust en vrije tijd aanbrak. Er vonden echter wel oefeningen plaats voor het geval dat ingrijpen noodzakelijk bleek.

Nederlands-Indië rond 1900.
(Klik op het plaatje voor een vergroting)

Opnieuw actie?
In juni 1947 begon de spanning toe te nemen. Soldaten voelden dat er iets stond te gebeuren. Werd het terugkeer naar Nederland of werd het actie? Het laatste bleek het geval te zijn en wel op 21 juli 1947. De Bandoengse bevolking nam hartroerend afscheid van het I-9 R.I. De Nederlandse regering besloot via de zogenaamde politionele actie een einde te maken aan alle vormen van verzet tegen het Nederlandse bestuur. Bataljon Friesland kreeg de opdracht naar Poerbalingga te trekken. De vijandelijke tegenstand werd snel gebroken, maar de vernielde wegen en bruggen vormden wel een groot probleem voor de colonne. Op 4 augustus werd het sein gegeven de actie te staken. Aan de eigen kant was tijdens de politionele actie slechts één gewonde gevallen, terwijl aan Indonesische zijde honderden doden te betreuren waren.

Landschap in Indonesië.

Naar Poerbalingga
Poerbalingga werd de nieuwe legerplaats. Het was ook de verblijfplaats voordat het 'staakt-het-vuren' op 4 augustus werd afgekondigd. Meteen werd er gepatrouilleerd. Versperringen en vernielingen, veroorzaakt door Indonesische vrijheidsstrijders, vormden in de komende weken de grootste problemen. Het was zaak de veiligheid van alles en iedereen te garanderen. Daarom moest er intensief gepatrouilleerd worden. De begin maanden van 1948 verliepen rustig. Dit kwam ook, omdat op 17 januari een nieuwe bestandsovereenkomst werd getekend.

Het Bataljon Friesland vertrekt uit Indonesië. Zomer 1948.

Overdracht en demobilisatie
Op 27 april 1948 werd het Bataljon Friesland ontbonden. De bevolking van Poerbalingga zorgde voor een groots afscheidsfeest. Er waren veel soldaten van Bataljon Friesland die in Nederlands-Indië gedemobiliseerd wensten te worden. Anderen gaven er de voorkeur aan een andere functie te bekleden en de rest ging met de "Zuiderkruis" terug naar Nederland. Hier werden ze op 14 juli 1948 door een enthousiaste menigte ontvangen. Op 16 augustus werd het Bataljon Friesland ontbonden en keerde iedere Indiëganger terug in het dagelijkse leven.

Overzicht van de gecontroleerde gebieden na de 1e en 2e politionele acties.
Juli 1947 / december 1948.
(Klik op het plaatje voor een vergroting)