Schatkamer van Fryslân

Extraordinaris

​Bijzondere uitgaven uit de opbrengst van de kloostergoederen zijn verzameld in een tweetal kloeke boekwerken met als titel Extraordinaris, die behalve een inleiding ook een groot aantal illustraties bevatten. De boeken zijn opgenomen in de Collectie Nadere Toegangen op de studiezaal van Tresoar. De gegevens zijn hier digitaal beschikbaar.

  • De database met de gegevens uit 'Extraordinarus' is te vinden in de website Alle Friezen. Kies bij 'Uitgebreid zoeken' voor 'Ontvanger-generaal'.

De registratie
In de Registers van betalingsordonnanties op de ontvanger-generaal van de kloostergoederen zijn uitgaven verantwoord, die werden gedaan uit de inkomsten die het gewestelijk bestuur ontving uit de verhuur van oude kloosterbezittingen, die in 1580 door de Staten waren geconfisceerd. De registers, negentien in totaal, zijn bewaard gebleven over de periode 1592-1646 en maken deel uit van het archief van de Gewestelijke Bestuursinstellingen van Friesland 1580-1795 en zijn daar beschreven onder de nummers 2654-2673. Uit het beschikbare geld werden o.a. de volgende soorten uitgaven bekostigd: traktementen, pensioenen, rentebetalingen, aalmoezen, armengeld en andere buitengewone uitgaven. Tot die laatste categorie zgn. extraordinaris uitgaven behoorden naast die voor het vangen van wolven ook uitgaven voor het onderhoud van zeedijken en bruggen en gratificaties voor kaartmakers, historieschrijvers en predikanten. Ook de poortwachter van de Wirdumerpoort werd eruit betaald voor het bij nacht en ontij doorlaten van de provinciale bodes.
Inmiddels is de database uitgebreid met betalingsordonnanties op de ontvanger-generaal van de consumptiën, die aansluiten op die van de kloostergoederen. Laatstgenoemd kantoor kon namelijk worden opgeheven omdat alle kloostergoederen waren verkocht. Momenteel is hiervan de periode 1646-1676 toegankelijk gemaakt; het betreft inventarisnummers 2674-2680.

Database
Alle vermeldingen van deze buitengewone uitgaven zijn toegankelijk gemaakt door de vrijwilliger Anny Bokkinga. Zij heeft de registers over de jaren 1592-1646 doorgewerkt, de citaten getranscribeerd en de vindplaatsen genoteerd. De persoonsnamen, toponiemen en beroepen heeft ze ook apart vastgelegd.

Eerder heeft Anny Bokkinga al een index gemaakt op een ander deel uit deze registers, namelijk Pensiën, dat betrekking heeft op de pensioenen voor oud-kloosterlingen, predikanten, geleerden en ambachtslieden (Collectie Nadere Toegangen 5.38, en als pdf-bestand op deze website).

Opmerkingen en of vragen kunt u mailen naar Anny Bokkinga (avalon.ann.b@hccnet.nl).