Schatkamer van Fryslân

Joden in Friesland

​Friesland kende weinig joodse ingezetenen. Toch is er altijd wel belangstelling voor deze bevolkingsgroep geweest. Vooral ook dankzij de activiteiten van dhr. Chaim Caran hebben wij een bijzondere database kunnen bouwen met daarin veel gegevens over in Friesland gewoond hebbende joden.


Deze database bevat momenteel gegevens over:

  • besnijdenissen in Friesland, ca. 1750-1825
  • geboorten, hoofdzakelijk in Leeuwarden, 1816-1942
  • huwelijken in Leeuwarden, ca. 1772-1942
  • grafschriften in Friesland, ca. 1675-1972 (met afbeeldingen) 
  • aangenomen familienamen in 1811-1812
  • bevolking, 1850-1860; de gegevens zijn afkomstig uit bevolkingsregisters van die Friese gemeenten waar joodse gemeenschappen waren gevestigd; de originele bevolkingsregisters berusten in de archieven van de betreffende gemeenten.

De gegevens met betrekking tot de besnijdenissen en grafschriften werden ter beschikking gesteld door ir. Chaim Caran, woonachtig in Israël. In april 2008 zijn de reeds aanwezige vermeldingen van Joodse grafstenen uitgebreid met bijna 1750 afbeeldingen, inclusief de Nederlandse vertaling/interpretatie van de teksten op de zerken. Het Ryksargyf heeft in de jaren 70 van de vorige eeuw opdracht gegeven de stenen te fotograferen. De kwaliteit van de zerken is sindsdien verder afgenomen. De vertalingen zijn in de jaren '70 gemaakt vanaf de foto's door de heren H. Beem en J. Brilleman. De slechte leesbaarheid van sommige stenen en het feit dat Brilleman niet beschikte over genealogische data van de Joodse gemeenschap in Friesland maken dat sommige van zijn vertalingen onjuistheden in namen en data bevatten. Deze zijn in de database gecorrigeerd. De heer Caran heeft in een hier te downloaden artikel een overzicht gegeven van de begraafplaatsen met enige gegevens over de Friese oorlogsslachtoffers 1940-1945.
De indexen op de geboorten en huwelijken werden voor het grootste deel vervaardigd door de Stichting Vrienden van de Archieven in Friesland (FAF). De overige gegevens werden of waren reeds eerder door het voormalig Rijksarchief bijeengebracht. Aanleiding voor het maken van deze database was de tentoonstelling Drie eeuwen Joods leven in Friesland (1995).

U kunt uiteraard zoeken op basis van namen maar verder met ieder woord waarvan u vermoed dat het in één van de records zou kunnen voorkomen.