|
Tresoar
wat betekent de naam? |
|
|
|
|
Ja, Frieslâns teal iz 't djoer tresoar, |
|
Het woordenboek Frysk-Nederlands van de Fryske Akademy geeft 'tresoar' niet, maar Nederlands-Frysk noemt het wel als vertaling van 'trezoor'. In de 9de druk van Van Dale Groot Woordenboek der Nederlandse Taal (1970) wordt aangegeven, dat 'trezoor' ontleend is aan het Frans en tegenwoordig als `verouderd en dichterlijk' gezien moet worden. Het woord betekent `schat' of `schatkamer' en wordt `gewestelijk' gebruikt voor `dressoir'. Hoewel het woord `trezoor' via het Frans in het Nederlands terechtgekomen is, is het oorspronkelijk een Grieks woord, thesaurus. De Griekse vorm is bewaard gebleven in de functienaam `thesaurier', voor schatbewaarder, penningmeester, beheerder der geldmiddelen. Het mooie van het woord 'tresoar' als naam van het nieuwe instituut is, dat daar in besloten ligt dat de drie instellingen in haar depots kostbare 'schatten' bewaren. In die zin sluit het aan bij de titel van de eerste permanente tentoonstelling die het Letterkundig Museum in Den Haag inrichtte na de verhuizing naar het KB-complex: `'t Is vol van schatten hier...' `Thesaurus' heeft een geheel nieuw gebruiksbereik gekregen door de automatisering. In dat verband betekent de 'thesaurus' het geheel van ingevoerde begrippen. Omdat het grondwoord 'thesaurus' in de verschillende moderne talen is doorgedrongen, zou Tresoar ook voor degenen die geen Fries of Nederlands spreken een gemakkelijk te begrijpen naam kunnen zijn. In het Engels is `treasure' voor 'schat een heel gewoon woord. Het werkwoord `to treasure' of `to treasure up' betekent 'op prijs stellen', maar ook verzamelen. Voor 'schatmaker' heeft het Engels `treasure-house', voor `thesaurier' `treasurer'. En ook al is 'tresoar' nu misschien niet meer een gebruikelijk woord, vroeger moet het wel bekend geweest zijn. In het hierboven geciteerde gedicht van J.C.P. Salverda wordt het gebruikt in de betekenis "schat". Ook in de Burmania-spreekwoorden, een handschrift uit 1614, komt het voor in spreekwoord nr. 962: T' gieter naet wol to deer de muws ijnt tresoor dae bliuwt. In het Nieuwfries: 'it giet der net goed om en ta dêr't de mûs yn de itenskast dea bliuwt'. De betekenis is: waar geen eten en drinken in voorraad is, daar gaat het niet goed, waarbij 'tresoar' gebruikt wordt in de betekenis van 'voorraadkast'.
Klik hier voor de volledige tekst van "De Fries'ne Teal" van J.C.P. Salverda |
|
|