|
Frjemde kusten
internationaal dichtersfestival 23 aug. 2008 |
|
|
|
|
Internationaal Dichtersfestival ‘Frjemde kusten’ |
|
Van zonsopgang tot ver na zonsondergang is op zaterdag 23 augustus in Leeuwarden poëzie te horen. Dan vindt, als onderdeel van het Frysk Festival, het internationaal Dichtersfestival ‘Frjemde Kusten’ plaats, met meer dan 20 dichters uit binnen- en buitenland. Het festival ontleent zijn naam aan het beroemde gedicht ‘Frjemde kusten’ van de Leeuwarder dichter Tsjêbbe Hettinga. Over de dichters Foto's: |
Kader Abdolah is het schrijverspseudoniem van de Iraanse balling Hossein Sadjadi Ghaemmaghami Farahani (Iran, 1954). Nadat hij is gevlucht uit Iran belandt hij in 1988 in Zwolle. Hij gaat Nederlands lezen, vooral poëzie. Ook begint hij verhalen in het Nederlands te schrijven. In 1993 debuteert Abdolah met de verhalenbundel De adelaars. Inmiddels is hij een van de meest gelezen schrijvers van Nederland. Tijdens dichtersfestival ‘Frjemde kusten’ spreekt Abdolah over zijn fascinatie voor de Friese dichter J.J. Slauerhoff.
Abdelkader Benali (1975) kreeg grote bekendheid met zijn romans Bruiloft aan zee en De langverwachte, waarvoor hij de Libris Literatuurprijs ontving. Als dichter debuteerde hij in de Sandwichreeks, die onder redactie staat van Gerrit Komrij. Zijn tweede bundel Panacee verscheen in 2006 en is, aldus de uitgever de bundel van een observator, een krasser, een bluffer, een grootmoedig verzenmaker, een mislukt trapezeartiest, een sluwe vos, een bewonderaar van Céline en Montale, een voddenraper, een streetwise Marokkaan die niet van de straat is, een poëticaal portiekenbouwer, een sonnettenbakker, een hooikoortspatiënt, een slecht zwemmer, een begaafd draver, een rare snuiter, een slachtoffer van de poëzie, een tweedehands decadent, een gemankeerd schilder, een schrijver die gelijk de avond van gemompel gezang wil maken.
Pieter Boskma (1956) debuteerde in 1987 met de dichtbundel Quest. Sindsdien publiceerde hij een groot aantal bundels, waaronder in 2002 De aardse komedie een roman in versvorm. Pieter Boskma is een groot lyricus is. Dat bewijst hij ook in het onlangs verschenen Het violette uur. Volgens de uitgever wordt de lezer in deze poëzie getroffen door de rijkdom aan beelden en de onstuimige muzikaliteit van de poëzie van. De toon, misschien wel Boskma's meest persoonlijke, is soms direct en confronterend, soms ingetogen en ontroerend.
Breyten Breytenbach (Zuid-Afrika, 1939) verliet op zijn 22ste zijn geboorteland en woont sindsdien in Frankrijk. Sinds de jaren ’60 bouwde hij een indrukwekkende carrière op als schrijver van poëzie, verhalen, romans, essays, reisjournaals, politieke pamfletten, en als beeldend kunstenaar. Internationale bekendheid kreeg hij toen hij zeven jaar in Zuid-Afrika gevangen zat wegens ‘politiek terrorisme’ en met het boek dat hij daarover schreef De ware bekentenissen van een witte terrorist (1984). Maar Laurens Van Krevelen durft in zijn nawoord bij de onlangs verschenen bloemlezing uit Breytenbachs poëzie De windvanger (2007) te veronderstellen dat de dichter ook zonder politiek verleden faam zou hebben verworven: ‘Zijn werk bezit immers een uitzonderlijke toon, kwaliteit en kracht die onder alle omstandigheden erkend zouden zijn.’ Voor Breytenbach is het schrijven ‘levenskunst’, en poëzie is ‘de adem van het gewaarworden, en het ademen daarin’. 
Tsead Bruinja (1974) is zonder meer een van de meest actieve dichters van Nederland. Hij debuteerde in 2000 met de Friestalige bundel De wizers yn it read, waarop nog drie Friese volgden. In die eerste bundels, waaruit recent een selectie met Nederlandse vertaling verscheen onder de titel De geboorte van het zwarte paard, staat de herinnering en de zoektocht naar de essentie van zijn afkomst centraal. Met Hein Jaap Hilarides stelde hij de tweetalige bloemlezing Droom in blauwe regenjas samen, met werk vanruim twintig nieuwe Friese dichters uit de laatste tien jaar. Over Bang voor de bal (2007) schreef criticus Arie van den Berg: ‘Zo lyrisch en genegen kan Bruinja zijn, maar bij tijden ook is zijn pen vlijmscherp. Op het aforistische af soms’. Website 
Anne Feddema (1961) schrijft op zijn website: ‘Ik ben eigenwijs. Als ik iets wil doen, dan doe ik het gewoon, al heb ik het nooit eerder gedaan.’ Hij tekent, schildert en maakt grafiek. Hij componeert muziek en schrijft gedichten, in het Fries, het Liwwadders en het Nederlands. Twee dichtbundels publiceerde hij tot dusver, met gedichten waarin Christus zijn intocht doet vanuit een Franeker café of waarin Goethe tekeergaat tegen Eckerman op de wc. Feddema heeft een derde dichtbundel in voorbereiding. Website 
Een van de gedichten in de recent verschenen tweede bundel van Kees ’t Hart (1944) Ik weet nu alles weer, opent met de regel ‘Ik wilde later geen dichter worden’. Hij werd het toch, al is hij misschien bekender geworden met romans als Blue curacao, waarvoor hij de Piter Jellespriis ontving, De revue en Ter navolging. Of met zijn boek over FC Heerenveen, of zijn rap met de jongens van de Jeugd van Tegenwoordig, of de vertaling van Leaves of Grass van Walt Whitman of de door hem geïnitieerde bundel gedichten voor Elvis. Hoe uiteenlopend zijn literaire passies, interesses en activiteiten zijn, bewijst Kees ’t Hart opnieuw met het boekje dat hij voor de Olympische Spelen een geestig en tegelijkertijd navrant boekje maakte met Chinees voor Nederlanders in Peking.
Toen Tsjêbbe Hettinga (1949) zijn internationale debuut maakte in 1993, waren velen onder de indruk van zijn muzikale voordracht. Sindsdien heeft Hettinga grote naam gemaakt en dwingt hij als moderne bard zowel in Nederland als daarbuiten nog altijd veel bewondering af. Hettinga’s werk roept herinnering op aan Friese dichters als Obe Postma, J.J. Slauerhoff, en Nederlandse stemmen als Adriaan Roland Holst en Hendrik Marsman. In Hettinga’s lange, epische gedichten roept het ene beeld het andere op, in een krachtige stroom, die steunt op alliteratie en binnenrijm. Thema’s als vervreemding, liefde en vergankelijkheid verwoordt hij in een welhaast mythische taal. Hettinga brak landelijk door met zijn de tweetalige bundel Vreemde kusten / Frjemde kusten . Benno Barnard verzorgde de Nederlandse vertalingen. In 2007 een filmportret van Tsjebbe Hettinga gemaakt door Pieter Verhoeff. Website: 
Gerrit Komrij (Nederland, 1944) behoeft in Nederland weinig nadere introductie. Hij is een van de meest gewaardeerde dichters van het Nederlands taalgebied. Komrij beoefent vele genres en schrijft naast poëzie, romans, toneel, vlijmscherpe essays en hij houdt een weblog bij. Ook bouwde hij een reputatie op als bloemlezer, meest recent verscheen een bloemlezing kinderpoëzie. Critica Mirjam van Hengel schreef over Komrij: ‘Er zijn weinig dichters die zoveel soevereine zwierigheid aan de dag weten te leggen in het ontsnappen aan etiketten en karakteriseringen en die zo virtuoos simuleren als Gerrit Komrij.’
Elmar Kuiper (1969) is beeldend kunstenaar, dichter, performer en filmer. Hij debuteerde in 2004 met Hertbyt (hartbeet, ‘heartbeat’). Onder de titel Ut namme fan mysels verscheen in 2006 zijn tweede Friestalige bundel. Hetzelfde jaar bracht een selectie uit zijn poëzie in vertaling in Roep de Rottweiler op! Daaruit de woorden van bezorger Chrétien Breukers: ‘Kuiper heeft lef en zet de taal onder spanning, en dat op bepaald niet zachtzinnig wijze: de longen uit het lijf roepen ons’. Kuiper schrijft sterk visuele poëzie en werkt associatief. Hij gebruikt veel dierenmotieven – paarden, wolven, vogels, koeien, honden – die hij in een fabelwereld plaatst. Zijn nieuwste werk is lyrischer, en niet zonder humor.
Sjoerd Kuyper (Nederland, 1952) brak een studie Filosofie af om zich volledig aan het schrijven te kunnen wijden. Inmiddels is hij een van de meest gelezen kinderboekenauteurs van Nederland. Bekend, geliefd en bekroond zijn ondermeer zijn verhalen over Robin en zijn varken Knor. Van Het zakmes werd een film gemaakt. Sjoerd Kuyper verscheen met het maximale aantal van tien gedichten in Komrij’s bloemlezing van kinderpoëzie. In het najaar van 2008 verschijnt van hem een nieuwe bundel met kindergedichten Ik blijf altijd bij je, geïllustreerd door Marit Törnqvist.
Raoul Schrott (Oostenrijk, 1964) is dichter, essayist en prozaïst. Hij werd geboren op een boot op de Atlantische Oceaan en woonde in Tunesië en Oostenrijk. Hij publiceert in het Duits en geldt als een belangrijk schrijver in het Duitse taalgebied. Ook in Nederland is hij geen onbekende. Hij was te gast tijdens het Poetry International festival, waar hij in 2003 de Verdediging van de Poëzie uitsprak. In die lezing typeerde hij poëzie als ‘het effectiefste overtuigingsmiddel waarover de mens kan beschikken’. In zijn eigen poëzie toont Schrott zich een reiziger. Eentje die gebruik maakt van begrippen uit de film, cartografie en kalligrafie en zo beelden ontwikkelt die hij laat volstromen met zintuiglijke indrukken. Ook vertaalde hij poëzie uit verschillende talen en tijden. Zijn Roman Tristan da Cunha verscheen in Nederlandse vertaling bij de Bezige Bij. 
Albertina Soepboer (1969) is uitermate productief en publiceerde na haar debuut Gearslach (‘Wantij’, 1995) nog tien dichtbundels, zowel in het Fries als in het Nederlands. Haar voorlaatste Friese bundel De fjoerbidders (2003) is een hecht gecomponeerde cyclus over liefde en bedrog in een suggestieve beeldende stijl. Door citaten, motto’s en verwijzingen is alle poëzie van Soepboer sterk verbonden met de werelden van film, popmuziek en literatuur. Kearsinne (2006) bevat gedichten met minimaal taalgebruik, geschreven bij klassieke muziekstukken. Naast poëzie schrijft ze proza en teksten voor toneel: De Groote Storm/De grutte stoarm (2005), gespeeld door Firma Rieks Swarte, en De maïsfrou (2005), een theatermuziekprogramma voor zangeres Nynke Laverman. Website 
Sigurbjörg Thrastardottir (IJsland, 1973) woont en werkt in Reykjavik als journalist, schrijver en dichter. Vertalingen van haar poëzie verschenen onder meer in het tijdschrift Deus ex Machina en in de bloemlezing Moordliederen met poëzie van vijf IJslandse dichteressen. Thrastardottir doet haar inspiratie graag op in haar auto al rijdend over de IJslandse wegen. Haar gedichten hebben iets van scènes waarin ogenschijnlijk onschuldige taferelen worden geschetst. De nuchtere taal, flarden van zinnen soms, maken echter dat die taferelen vaak een absurd karakter krijgen. 
Vrouwkje Tuinman (Nederland, 1974) viel op met haar debuut Vitrine. Haar gedichten werden aangeduid als ‘Kleine, fijne observaties’ en een ‘mix van psychologisch inzicht en openhartig en intiem taalgebruik’. Behalve voor haar gedichten kreeg ze ook lof voor haar in 2005 verscheen eerste roman Grote acht. Samen met Ingmar Heytze maakte Tuinman onder meer studie van het taalgebruik van Wim T. Schippers in Verdomd interessant, maar gaat u verder. Haar tweede dichtbundel Receptie (2007) bevat gedichten waarin leven en werkelijkheid, de verhouding tot anderen en gedachten daarover nauwgezet zijn verwoord.
Cornelis van der Wal (1956) debuteerde met In nêst jonge magneten (1991) waarvoor hij in 1993 de Fedde Schurerpriis kreeg. In 2007 verscheen zijn nieuwste Friese: Hûn oan ’e himel. De Friese literatuurgeschiedenis Zolang de wind van de wolken waait schrijft over Cornelis van der Wal ‘Als dichter presenteert Van der Wal zich als uitverkorene en eigent hij zich het groots en meeslepend leven van Marsman toe, maar hij zet die positie in een absurdistisch kader waarin heiligheid en platvloersheid voortdurend stuivertje wisselen’. Website