| Scharsterland al vroeg op de kaart |
|
|
|
|
|
22-5-2007 Op 25 mei a.s. verschijnt het boek Een Rijk Bezit. Skarsterlân op de achttiende-eeuwse kaarten van Johan Vegelin van Claerbergen, geschreven door de onderzoekers Karel F. Gildemacher en Jacob H.P. van der Vaart. De uitgave wordt verzorgd door Uitgeverij Matrijs in Utrecht, in samenwerking met Tresoar. |
|
Maar weinig steden en dorpen in Nederland zijn naar historische personen of families vernoemd. Het dorpje Vegelinsoord in Friesland is dat juist wel. Johan Vegelin van Claerbergen (1690-1773) was een bekende kaartenmaker die de huidige gemeente Skarsterlân – waarin Vegelinsoord ligt – in kaart heeft gebracht. Zijn kaarten bevatten een schat aan informatie over het landschap en waar de boerderijen en kerken stonden in de achttiende eeuw. Johan Vegelin van Claerbergen (1690-1773) was lid van een regentenfamilie en bekleedde een groot aantal bestuurlijke functies. Als grietman van Doniawerstal had hij in de loop van de achttiende eeuw veel landerijen in een groot gebied rond Joure verworven. Johan Vegelin was geïnteresseerd in landmeten en cartografie en die hobby kwam hem bij het beheer van zijn landerijen goed van pas. Op de kaarten schreef hij bijvoorbeeld wie welk stuk land bezat, hoe groot het was en hoeveel belasting het moest opbrengen. Ook noteerde hij vaak de veldnamen. Zijn collectie kaarten is zo uitgebreid en gedetailleerd dat zonder overdrijving gesteld kan worden dat de huidige gemeente Skarsterlân al omstreeks 1720 in kaart is gebracht op een wijze die het Kadaster benadert. Meer dan honderd kaarten van Johan Vegelin van Claerbergen worden in dit boek, samen met vele prenten uit de eerste helft van de achttiende eeuw, gepubliceerd en toegelicht door Gildemacher en Van der Vaart. Ze vertellen de verhalen van de kaarten en maken aan de hand van archiefstukken duidelijk wat de achtergrond is. Talrijke onderwerpen uit de geschiedenis van dit stukje Fryslân komen aan de orde, bijvoorbeeld hoe het landschap is gevormd, hoe boeren leefden en het land gebruikten en hoe groot de invloed van de vervening in deze streken was. In Museum Joure is gedurende de zomermaanden de expositie 'Een Rijk Bezit' opgesteld. Hier worden de authentieke kaarten, prenten en oude documenten geëxposeerd die in het boek zijn behandeld.
Een Rijk Bezit. Skarsterlân op de achttiende-eeuwse kaarten van Johan Vegelin van Claerbergen door Karel F. Gildemacher en Jacob H.P. van der Vaart, 22 x 28 cm., 240 blz., genaaid gebonden, ISBN 978 90 5345 325 4, rijk geïllustreerd in kleur, € 29,95 (tot 31 december 2007, daarna € 34,95). |
|
|
