Schatkamer van Fryslân

Dubbeltentoonstelling Jan Loman | Grensoverschrijdend

In 2021 is het vijftien jaar geleden dat Jan Loman (1918 – 2006) is overleden. Jan Loman is vooral bekend van het iconische beeldmerk voor de Waddenvereniging. Ook voor wie meer van 'herkenbare kunst' houdt, is de abstractie van een gans, horizon en zon een vertrouwd beeld geworden en gebleven. Een beeld dat aandacht moest genereren voor behoud van wat inmiddels Unesco Werelderfgoed de Waddenzee is.

Van 20 augustus tot en met 31 oktober 2021 belichten Tresoar en Galerie Bloemrijk Vertrouwen (Aldtsjerk) biografische voorwerpen en het literaire en beeldende werk van dichter, kunstenaar, landmeter en organisator Jan Loman (Bolsward 1918 - Beetsterzwaag 2006). Tresoar brengt fraaie bundels haiku op divers materiaal, in samenhang met zijn levensverhaal en met tekstuele, abstracte en landschappelijke vlieselines, grafiek, schilderkunst en assemblages. Galerie Bloemrijk Vertrouwen brengt originele foto's uit de Loman-collectie van Tresoar en belicht de periode in Indië, vormgeving, textiel en werkwijze van Loman. Gerhild van Rooij (Galerie Bloemrijk Vertrouwen) is gastcurator van de dubbelexpositie.

Loman behoorde tot de avant-garde van de noordelijke kunst in de jaren '60 met zijn aan de Nulbeweging verwante grafiek en was medeoprichter van kunstenaarsgroep NU. Lomans werk is opgenomen in collecties van musea in Groningen, Drachten, Leeuwarden, Arnhem, Den Haag en de universiteiten van Delft en Leiden. Musea blijven Lomans werk tonen. Ook als dichter blijft hij in de belangstelling staan met zijn strak vormgegeven tegels met haiku bij historische locaties, van Nijmegen tot Nesvåg in Noorwegen.

Loman was kunstenaar in Fryslân, maar hij zou zichzelf nooit Fries kunstenaar hebben genoemd. Fryslân stond voor enkele universele elementen van tijd en ruimte. De directe omgeving inspireerde, maar was niet het kader waarin Loman zich opsloot. Fietsend naar de HBS in Heerenveen beleefde Loman onderweg het landschap, het licht. Hij vond daarnaast vergezichten in de kunst: Mondriaan, De Stijl en de Haagse school. In 1937 vertrok hij naar Delft waar hij tijdens zijn studie Geodesie colleges Kunstgeschiedenis volgde. In 1940 zag hij na het Duitse bombardement Rotterdam in brand staan en fietste hij naar zijn ouders in Leeuwarden. Hij werd civiel landmeter bij het kadaster, maar moest onderduiken. In die tijd leerde hij etsen en tekende hij portretten - zijn zuster haalde modellen van straat. In zijn werk, zowel beeldend als tekstueel, sloot hij zich aan bij internationale ontwikkelingen en stromingen. Dichter-kunstenaar-vormgever Loman schiep ruimte in woord en beeld op diverse plekken, zoals in Scandinavië, in 'zijn tweede vaderland' Noorwegen, en op de Wadden en zijn geliefde Schiermonnikoog.

Bij de dubbeltentoonstelling verschijnt op 30 september een bundel met zijn haiku, de Japanse versvorm waarin met these en antithese in drie regels de essentie van een observatie of gedachte wordt verwoord. De bundel bevat alle haiku die Loman heeft gepubliceerd of in steen gevat, ruim tachtig, met daarbij de Friese vertaling (door de gastcurator). In september en oktober organiseert Tresoar twee lunchlezingen, waarin gastcurator Gerhild van Rooij, van Galerie Bloemrijk Vertrouwen, meer vertelt over Jan Loman en zijn werk. Op zaterdagen zijn in GBV de films Stiller om de Noord van Beeldlijn en Yndrukken van Omrop Fryslân te zien, met Loman op Schiermonnikoog en in zijn woonplaats Beetsterzwaag. Voor deze dubbeltentoonstelling maakte Anne Fie Salverda twee animaties over twee haiku van Loman. Daarnaast geeft oud-directeur van Tresoar Bert Looper op de woensdagen in september op inschrijving een inleiding en rondleiding door de expositie van Loman in Tresoar. In de herfstvakantie zal er een haikumanifestatie plaatsvinden in samenwerking met dichterscollectief RIXT.

De tentoonstelling in Tresoar is van maandag t/m vrijdag te bekijken van 10.00 uur tot 17.00 uur.
Galerie Bloemrijk Vertrouwen is geopend van woensdag t/m vrijdag van 12.00 tot 17.00 uur. Op maandag en dinsdag op afspraak.

Meer informatie over de boekpresentatie, lunchlezingen, rondleidingen, haikumanifestatie en films volgt binnenkort. Houd hiervoor de websites van Tresoar en Galerie Bloemrijk Vertrouwen in de gaten.